Carpet Design طراحی فرش

سخنراني دكترمهدي مطيع /دانشگاه هنر اصفهان، گروه فرش /  ۵/ ۲ / ۸۸

چکیده جلسه اول:مقدمات                                                                                           

  دريك نگاه كلي به مسائل زيبايي شناسي باصرف نظرازهررشته اي با پرسشهايي از قبيل:زيبايي شناسي چيست ؟چه ميگويد؟و...روبروهستيم كه براي پاسخ به انها بايد با سه اصطلاح فلسفي زير اشناباشيم: 1.به شرط شئ:حتمآ چيزي رابراي انجام كار مورد نظرمشخص ميكند.2.به شرط لا:چيزي را مشخص ميكند كه بايد نباشد.3.لابشرط:هيچ شرطي را نمي گذارد،در اين ديدگاه زيبايي شناسي تنها مطرح مي شود كه اين نوع نگاه به مباحث زيبايي شناسي وساير علوم باعث مي شود كه جايگاه تخصصي خود را دراين حوزه ها بشناسيم.البته گاهي اوقات در بحثهاي تخصصي نقطه نظر" به شرط شئ" مطرح مي شود.در ديدگاه سوم ما با سه اصطلاح روبرو هستيم كه دانستن انها به ما كمك ميكند كه وارد بحث شويم:1.مكتب،2.رويكرد،3.روش. مكتب يك مفهوم پسيني است ورويكرد يك مفهوم پيشيني و روش چون در طول كار خود را با روند كار متناسب سازي ميكند درنتيجه،در محدوده اين دو مفهوم قرارنمي گيردو روشها حاصل سيري هستند كه ما طي مي كنيم و رويكرد نقطه نگاه ماست به مسائل.مجموعهء روش و رويكرد به همراه نتايجي كه در خلال اينها پيش مي ايد ،مكتب را مي سازد.مكاتب اصولا به سه دسته تقسيم مي شوند:1.بوم ها :اكثرآ بر اين اساس نام گذاري مي شوند(اقليم) 2.مذهب وفلسفه:اصولآ مكاتب در شرق حول محور ديني ودر غرب حول محور فلسفي می  باشند.3.افراد:كه خود فرد يا گروه ها مكاتب را مي سازند.مكاتب مذهبی شامل :1.كنفسيوس،بودا،هندوئيسم 2.اديان ابراهيمي:يهوديت،مسيحيت،اسلام  و مكاتب فلسفي شامل:1.افلاطون 2.ارسطو.در بين مكاتب مذهبي كنفسيوس در شرق داراي مانيفست كاملآ روشني از زيباي شناسي است كه مهمترين به شمار مي رود.در بين اديان ابراهيمي تقريبآ زيبايي شناسي يهوديت منفي است ،مسيحيت واسلام زيبايي شناسي مثبتي دارند اما تفاوت اين دو در اين است كه:مسيحيت يك دين تشبيهي است وفيگوراتيو ولي اسلام يك دين تنزيحي است ونمادين كه در  نتيجهء اين جهانبيني،مسيحيت خداوند راانسان گونه مطرح ميكند.برخلاف اسلام كه خداوند را منزه مي داند وبراي توصيف عالم غيب از نماد استفاده مي كند و مي داند كه عالم ماده ظرف تجلي عالم غيب است.در مكاتب فلسفي ارسطو عقل گرا وافلاطون هر چند عقل گرا اما معتقد به فضاي معنوي بالاي بود به اصطلاح "ساحت فراي عقل".و اما رويكردها كه شامل:1.معنوي 2.ديني 3.فلسفي4.اخلاقي5.هنري6.حسي است،كه زيبايي شناسي در رويكرد حسي اتفاق مي افتد.روشهاي زيبايي شناسي مساوي است با مكاتب فلسفي موجود در زيبايي شناسي،مثلا:اگزيستانسياليسم ها طبيعي است كه به سمت رئاليسم بروند وسرانجام اينكه در زيبايي شناسي سه مسئله حائز اهميت است :1.نظريه پردازي:تعريف زيبايي شناسي ،زيبايي شناسي چيست؟ 2.داوري:مصداق زيبايي شناسي،چه چيز زيباست؟ 3.بين رشته اي :حاصل تجلي زيبايي با چيزهاي ديگر است.مثلآ:عرفان،اخلاق و ...         

 گفت و گوی مهدی حق شناس با دکتر حبيب الله آيت اللهي

An Interview with Dr.Habibullah Ayatollahi by Mehdi Haghshenas

چكيده

جستجوي پيشينة حضور طرح هاي نگارگري در فرش و به سبب آن تنوعي كه موجب طيف وسيعي از نقشه ها،كه از جمله مهمترين آنها نقشه هايي با مضامين روايي هستند از اهميت به سزايي برخوردار است.در اين گفت و گو به بررسي اين موضوع و روند تاريخي آن تا دوران معاصر به ايجاز پرداخته شده است.ابتدا سرچشمه هاي اين حركت در آغاز و در دوره هاي بعد،مورد بحث قرار گرفته و سپس بر اهميت مطالعه تطبيقي و توجه به فضاي آثار در شناخت بسياري از اين حركتها تاكيد شده است.اين موارد، بحث درباره فرش هاي تصويري را تا پرداختن به فضاي اطراف فرش-معماري- پيش برده اند.

گستردگي موارد مطرح شده،دامنه حوزه هايي است كه در مطالعه نگارگري در فرش حائز اهميت مي باشد.نتايج حاصل از اين نكات حاكي از آن است كه توجه به عنصر خلاقيت و نگاه دوباره به فرش هاي تصويري، با كارمايه هاي غني موجود در طراحي و ادبيات ايراني،گشودن دريچه تازه اي به روي فرش امروز ايران خواهد بود.

 Corporate Identity and Its Methods in Iranian Carpet Advertising

مهدی حق شناس، رؤیا رضاپور مقدم  Mehdi Haghshenas,Roya Rezapoor Moghadam

چكيده

یکی از ویژگیهای قابل توجه فرش دستباف ایرانی، تنوع آن است که از گستردگی مراکز بافندگی در ایران ناشی می شود. صادرات کشور ما نه تنها از این عامل به درستی بهره نمی برد بلکه به همراه آن، به دلیل نداشتن هویت متحد در بازار بسیار فشرده رقابت جهانی لطمات زیادی می بیند.این بدان معناست که اگرچه گسترش تجارت می تواند به فروش بیشتری در کوتاه مدت منجر شود اما در دراز مدت، این گسترشٍ بی رویه، موجب کاهش قدرت و تضعیف تصویر ذهنی نام فرش ایرانی خواهد شد.

"هویت متحد"(Corporate Identity)، طرح و ایدۀ جامعی است که پس از بررسیهای عمیق تبلیغاتی برای ظهور یکسان و یگانه یک محصول، یک سازمان و هر تشکلی که هدف و برنامه ی  واحدی را دنبال می کند، برای بلند مدت به وجود می آید.طراحی هویت متحد برای تبلیغات تجاری فرش و کنترل حضور یگانۀ آن در جامعه، به معنی یکنواختی و کسل کننده بودن طراحی در طول زمان نیست بلکه هدف آن است که با حفظ پویایی و انعطاف پذیری طراحیها، اذهان عمومی را به سرعت به آن تشکل مرکزی متوجه سازد و در رسیدن به یک تصویر درست از فرش ایرانی سهم به سزایی را بر عهده گیرد.

این پژوهش تلاش دارد تا به بیان چگونگی نقش "هویت متحد" در پیشبرد کیفیت تبلیغاتی فرش در عرصۀ صادرات بپردازد.

واژه های کلیدی : تبلیغات، هویت متحد، فرش ایران، مطالعات منطقه ای.  

Images and Designs of Fars Carpet on Timurid Era

(Based on KHavaran Nameh Illustration)

مهدی حق شناس، رؤیا رضاپور مقدم  Mehdi Haghshenas,Roya Rezapoor Moghadam

 چکیده

فرشبافی فارس حدود دوازده قرن قدمت دارد که البته صرفاً مستند به متون تاریخی است. از سویی فرشهای بر جای   مانده‌ی کهن فارس به ندرت بیش از سیصد سال دارند.لذا در این مقاله با تکیه بر مطالعه ی اسناد موجود، نقش فرشهای یکی از

نسخه های مکتب شیراز با مصور سازیهای فرهادِ نقاش، استخراج و طبقه بندی شده و سپس با در نظر داشتن این مطلب که به طور معمول نقش ها تحت تاثیر بینش کلی ترکیبِ نگاره ها بوده اند، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.پژوهش حاضر محورهای ذیل را دنبال می کند:

الف- رویکرد تحلیلی: مطالعه‌ی طرح، رنگبندی و ساختار بصری فرش ها در نگاره های کتاب خاوران نامه.

ب-  رویکرد ترکیبی: تأویل فرشهای کتاب خاوران نامه با توجه به نمونه های تاریخیِ مشابه زمانه خود در همین نسخه؛ همچون تذهیب، تزئینات منسوجات و معماری– که بر اساس الگوهای عینی و ذهنی شکل گرفته اند- به عنوان منابع شناختِ سامانبندی طرحها.

واژه های کلیدی : خاوران نامه،فرهاد ،فرش، رنگبندی، ساختار، زیبایی شناختی.

در روز پنج شنبه۱۴/۹/۸۷ ساعت۱۰:۵۰ به آدرس: تهران.خیابان ولی عصر. انتهای خیابان شهید سرلشگر فلاحی(زعفرانیه).نبش خیابان فیروزکوه.پلاک۶۷. مجموعه فرهنگی هنری آسمان.فرهنگستان هنر

با مقاله ای تحت عنوان:

" نقش نگاره های فرش فارس در دوره تیموری(با تکیه بر مصورسازیهای کتاب خاوران نامه)"

مهدی حق شناس، رؤیا رضاپور مقدم 

سخنرانی خواهیم داشت.

بدین وسیله از جنابعالی و همراه دعوت می شود تا در این همایش شرکت فرمایید.

مهدی حق شناس، رؤیا رضاپور مقدم  Mehdi Haghshenas,Roya Rezapoor Moghadam

چکیده مقالات؛ دومین سمینار ملی تحقیقات فرش دستباف ایران/ناشر:مرکز ملی فرش ایران/چاپ اول/آبان ۱۳۸۶/ص ۷۹

چكيده

عموماً در یک  فرش، همه چیز روی یک سطح بیان می شود. رنگ،تیرگی-روشنی، بافت و شکل سطح ها؛ ارزشهای بصری متفاوتی را به نمایش می گذارند.

چارچوب اصلی و عنصر اساسی فرش به تار ،پود ، و پرز بستگی دارد که استخوان بندی دست بافته را تشکیل می دهند. هنگام بافتِ فرش،بافنده با توجه به موقعیت هر گره در فرش،خانه ی نشان دهنده ی آن گره در نقشه را پیدا می کند و پس از اطلاع از رنگِ آن،خامه ی مربوطه را انتخاب و به بافت آن گره اقدام می ورزد.پرز( نخی از پشم یا ابریشم ) پس از گره خوردن به دور تار، نقش و نگار فرش (رویه ی سطح) را بوجود می آورد.

باید توجه داشت که اصولا ماهیت فیزیکی کاغذ،پارچه،چوب و... با الیاف پشم در تضاد بوده و لذا انعکاس بسیاری از رنگ ها بر روی سطح آنها،علیرغم زیبایی شگرف،بر روی فرش ، انعکاس نامطلوب و حتی نتیجه عکس خواهد داشت.

لذا دیزاینِ طرح و رنگ در فرش مستلزم آگاهی به این ویژگیها خواهد بود. در اين پژوهش تلاش بر آن بوده است تا توجه ما به عناصر بصري خاصي جلب شود كه ارتباط موثري با نيروهاي رنگي در طرح دارند.به اين منظور ضمن معرفي و بررسي هر يك از اين كيفيتها،شناخت و بكارگيري آنها را جهت دستيابي به يك روند علمي،كارآمد و موثر از طراحي تا بافت فرش به طراح پيشنهاد مي كند.

واژه های کلیدی : نور،رنگ،سطح،بافت بصری/بافت واقعی،تراکم گره،درون تابی. 

محمد شريف منصوري* Mohammad Sharif Mansori